تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان گفت: تکایای استرآباد ما جزو تکیه‎های منحصر به فرد جهان تشیع و جهان اسلام است و باید به ثبت ملی برسد و نباید اجازه دهیم که از بین برود.

به گزارش گلستان ما، «غلامرضا خارکوهی» در این خصوص در گفت‎وگو با خبرنگار گلستان ما می‎گوید: مراسم‎ها که در سوگواری‎های حسینی برگزار می‎شود سابقه تاریخی دارد ولی یک نکته را نباید فراموش کرد که مراسم عزاداری از حدود 400 سال پیش مرسوم شده است و قبل از آن این مراسم‎ها به شکل مخفیانه برگزار می‎شد.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان ادامه داد: از دوران پیامبر(صلی الله علیه و آل وسلم) تا یک هزار سال پس از آن این منطقه غالباً تحت سلطه حاکمان مخالف اهل‎البیت(علیهم‎السلام) بود و شیعیان به هیچ عنوان برای برگزاری شعائر اسلامی و مناسک مذهبی آزاد نبودند.

خارکوهی تاکید کرد: در دوران قبل از صفوی اگر فردی در کوچه‎ها مدح برای اهل البیت(علیهم‎السلام) می‎خواند برخی حاکمان زبان آن را می‎بریدند تا در وصف اهل‎البیت(علیهم‎السلام) و امام حسین(علیه‎السلام) کسی دیگر مداحی نکند.

وی بیان کرد: در آن زمان علمای شیعه را تحت عنوان رافضی دست و پاهای آنها را قطع می‎کردند و به جرم آنکه وی مدافع فرهنگ اهل البیت(علیه‎مالسلام) است شکنجه می کردند و به شهادت می‎رساندند در آن دوران مناسکی اگر برگزار می‎شد غالباً به شکل مخفیانه و در سطح منازل بود.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان یادآور شد: پس از روی کار آمدن صفویان چون مذهب رسمی ایران شیعه شد شیعیان احساس آزادی و آرامش بیشتری داشتند و از آن پس بود که مناسک و مراسم عزاداری امام حسین(علیه‎السلام) در استرآباد رایج شده و توسعه یافت و عزاداری امام حسین(علیه‎السلام) در حسینه و تکیه‎ها مراسم سوگواری برگزار می شدو با آیین‎های خاص زنجیر زنی، سینه‎زنی، چوب دست، شبیه خوانی، تعزیه خوانی طوق گردانی و ... سوگواری می‎کردند.

11 تکیه در گرگان پس از دوره صفوی احداث شد

خارکوهی اذعان کرد: یکی از کارهای مهم در دوران صفویان و پس از آن در استرآباد احداث 11 تکیه بزرگ بود که این تکایا در محلات قدیمی و اصلی شهر با کمک مردم احداث شد.

وی گفت: این تکایا شامل پاسرو، نعلبندان، میدان عباسعلی، تکیه شاهزاده قاسم(علیه‎السلام)، درب نو، تکیه سبزه مشهد، تکیه دوشنبه‎ای، میخچه گران، تکیه سرپیر، تکیه دباغان ، تکیه میرکریم بود.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان بیان کرد: این تکایا حدود 200 تا 300 سال پیش در گلستان احداث شده و هر کدام از این تکایا در دو طبقه مربعی شکل ساخته شده است، این تکایا محوطه بزرگی دارد و در آن محوطه مردم برای سینه زنی، تعزیه خوانی، طوق گردان و آیین‎های نمایشی دیگر تجمع می‎کردند.

خارکوهی افزود: در اطراف این محوطه مربعی شکل غرفه‎هایی وجود دارد که هر یک متولی خاصی داشته و از محل موقوفات و نذرهایی که در ایام محرم و صفر مردم در نظر می‎گرفتند اطعام نذری بین مردم توزیع می‎شد.

تکایای استرآباد ثبت ملی شود؛ میراث تشیع استرآباد در خطر نابودی

وی تصریح کرد: تکایای استرآباد ما جزو تکیه‎های منحصر به فرد جهان تشیع و جهان اسلام است و باید به ثبت ملی برسد و نباید اجازه دهیم که از بین برود.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان تاکید کرد: متاسفانه به دلیل گذر زمان و نحوه نگهداری برخی از این تکایا تخریب شدند و حالت طبیعی و تاریخی خود را از دست دادند، بخشی از تکیه پاسرو در خطر نابودی قرار دارد و تکیه دباغان نیز همینطور خسارت دیده و نیاز است میراث فرهنگی و نهادهای مذهبی مانند اداره کل اوقاف به این تکایا نظارت بیشتری داشته باشند.

خارکوهی گفت: این تکایا علاوه بر میراث تاریخی و فرهنگی، میراث تشیع نیز محسوب می‎شوند، برخی افراد سودجو و متولیانی که تعهد قدیم را ندارند و تنها به دنبال جمع آوری ثروت هستند از آنجایی که این تکایا در محل‎های تجاری شهر واقع شده است به دنبال تغییر فضای کاربردی آن هستند.

وی یادآور شد: اگر مراقبت لازم اتفاق نیفتد این تکایا از حالت فرهنگی خارج می‎شود و گرچه اغلب متولیان این تکایا به خوبی وظیفه خود را انجام دادند و به شکل سنتی و تاریخی این تکایا را حفظ کردند ولی نیاز است که به این تکایا توجه و نظارت بیشتری شود.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان متذکر شد: در گذشته که گرگان آستراباد نامیده می‎شد افرادی که در هیئت‎ها حضور می‎یافتند با خلوص بیشتر و بی‎ریاتر وارد مراسم سوگواری حسینی می‌شدند نه اینکه مثل برخی از متولیان امروز درب تکیه را به روی مردم ببندند و تنها از چند نفر از دوستان و آشنایان خود پذیرایی کنند و این خلاف سنت اباعبدالله الحسین(علیه‎السلام) است.

خارکوهی گفت: در گذشته یک بدحجاب هم در تکایا حضور نداشت ولی امروزه گاهی در برخی تکایای سطح شهر بانوان بدحجاب حضور پیدا می‎کنند که این نوع پوشش در شان عزاداران حسینی نیست.

در عزای حسینی شهر دارالمومنین در گذشته بی‎حجاب نبود

وی خاطرنشان کرد: اگر در گذشته گرگان را دارالمومنین می‎خواندند یک نفر بد حجاب در این مراسمات حضور نداشت و با پوشش مناسب و با عفت و اعتقاد پا به مراسم حسینی می‎گذاشت.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان تاکید کرد: در گذشته طوق‎های چند صد کیلویی و آهنی وجود نداشت و این طوق‎ها ارزش معنوی ندارد، برخی طوق‎ها را در گرگان مشاهد می‎کنیم که 10 متر عرض آن است و حتی برای حمل آن از چهار چرخ استفاده می‎شود.

طوق‎های چند صدکیلویی مبنای تاریخی ندارد

خارکوهی افزود: علم‎های چند صد کیلویی مبنای تاریخی ندارد، از دیرباز طوق بندان در محلات گرگان از شب سوم تا شب هفتم محرم برگزار می‎شد و این اقدام قبل از نماز مغرب و عشاء انجام می‎شد و طی مراسم خاص طوق در این ایام در محل عزاداری نصب می‎شود.

وی تصریح کرد: مراسم طوق بندان امروزه کمرنگ شده و برخی اماکن وسایل طوق را به درستی نگهداری نمی‎کنند و احترام لازم به این ابزار نمادین عزاداری گذاشته نمی‎شود.

این تاریخ نگار برجسته استان گلستان یادآور شد: در گذشته مردم پای طوق و یا محل طوق بندان در عصر روزی که بنا بود طوق بسته شود جمع می‎شدند و عزاداری و نوحه خوانی می‎کردند و به صورت دسته سینه‎زنی در محلات قدیمی به حرکت در می‎آوردند.

خارکوهی ابراز کرد: طوق‎ها یک علم برنجی بود و حدود پنج متر طول داشت و پارچه‎های سیاه و کبود و پرچم الله اکبر و یا حسین(علیه‎السلام) و به این طوق بسته می‎شد و آنقدر سبک بود که یک نفر آن را بر روی دوش خود به راحتی حمل می‎کرد و برخی نیز نذر داشتند روسری مشکی و یا پارچه مشکی به این علم‎ها می‎بستند.

وی با بیان اینکه طوق‎های چند صد کیلویی به دوره پهلوی دوم بر می‎گردد و بیشتر یک حالت رقابت و نمایشی در آن زمان داشته است، افزود: در گذشته پهلوان‌ها این علم‎ها را در محلات و تکایا می گرداندند و این کار یک حرکت نمایشی به‎شمار می‎رفت اما مبنای تاریخی و مذهبی در تاریخ عاشورا ندارد.

وجود طبل‎های متعدد در شان عزاداری حسینی نیست

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان افزود: در دسته‎های عزاداری گرگان با انبوهی از طبل‎ها مواجه هستیم و این میزان طبل شانیت عزاداری مراسم حسینی را زیر سوال می‎برد و محتوای عزاداری را کاهش می‎دهد.

خارکوهی بیان کرد: مراسم عزاداری ابا عبدالله(علیه‎السلام) مثل دیگر جریان‎های اجتماعی نیاز به پالایش دارد.

وی در پایان یادآور شد: «ذوالجناح گردانی» یکی از مراسمات منسوخ شده عزاداری حسینی در گرگان است و برخی دیگر از مراسمات مانند «دست چک‎چکی »نیز در این ایام برگزار می‎شد که با گذشته زمان منسوخ شده است.

تاریخ‎نگار برجسته استان گلستان همچنین گفت: مراسم«پامنبری» از دیرباز در گرگان برگزار می‎شود و «قرمه سبزی» در پامنبری‎ها توزیع می‎شد، نیاز است مراسم پامنبری حمایت بیشتری شود و اداره اوقاف از نظر اقتصادی منازلی که پامنبری را در سنوات گذشته برگزار می‎کنند حمایت کند.

انتهاي پيام/

آخرین مطالب